Categorie archief: Kunststromingen

Surrealisme

Het surrealisme had (net als Dada) een negatief beeld van de bestaande maatschappij, maar wilde een positieve bijdrage leveren. Dromen, visioenen en erotische fantasieën stonden in het surrealisme centraal. Zij zochten een hogere werkelijkheid achter de uiterlijke verschijningsvorm (sur-realité).

Aan deze gedachtegang lagen de denkbeelden van de psycholoog Sigmund Freud ten grondslag, die toentertijd de basis legde voor de psychoanalyse. De visuele verbeeldingskracht moest worden losgemaakt van het verstand en de logica, waardoor het onderbewustzijn suggestieve voorstellingen kan scheppen.

De surrealisten streefden naar een bevrijding van de menselijke geest en een mentaliteitsverandering, en zo naar een andere maatschappij. De fantasie moest niet wordt ingeperkt. Zij wilden een vrijheid bereiken die eigen is aan kleine kinderen en ‘krankzinnigen’.

Salvador Dali

René Magritte

Joan Miró

Dada

Het Dadaïsme was een korte, maar heftige kunststroming, die rond 1916 ontstond in Zürich. De dadaïsten vonden de toenmalige beeldende kunst in Europa maar niets, zij dreven de spot met de normen en waarden van die tijd. Ze gooiden de meningen over goede smaak in kunst en literatuur in de prullenbak. Die meningen beschouwden zij als culturele kenmerken van een samenleving die bestaat uit hebzucht en materialisme, met oorlog en ellende tot gevolg.

De dadaïsten werkten op een voor die tijd uitdagende wijze; daarmee riepen ze veel discussies over kunst op in internationale bladen. Normale, alledaagse, al dan niet bewerkte voorwerpen werden door hen tot kunstwerk verklaard ( o.a. door te ondertekenen). Men noemde ze readymades.

Kenmerken:
• Dada maakte antikunst, wilde shockeren
• humor en ironie
• gewone gebruiksvoorwerpen werden als kunst tentoongesteld
• afvalproducten werden verwerkt in de kunstwerken

Futurisme

Het futurisme is een van oorsprong Italiaanse beweging en kunststroming van 1909 tot 1914, ontstaan uit het kubisme. Hoewel de futuristen het kubisme afwezen, was er een moeilijk te negeren correlatie tussen beide bewegingen.

Enkele kenmerken van het futurisme zijn snelheid, energie, agressie, krachtige lijnen, vooruitgang en nieuwe technologie.

Spectaculair zijn ook de muzikale vernieuwingen van Luigi Russolo, die hij in 1913 met zijn ‘Lawaaikunst’ in praktijk bracht met elektrisch aangedreven ‘lawaaimachines’. Lawaai was voor de futuristen, naast dynamiek en snelheid, hèt kenmerk van de nieuwe tijd. Het uitbeelden van de sensatie van geluid was voor schilders ook een belangrijk gegeven. Ze probeerden de schilderkunst te ‘muzikaliseren’: abstracte schilderijen en muziek zagen zij als verbonden kunstvormen.

 

Expressionisme

Expressionisme is de algemene benaming voor kunst waarbij de nadruk ligt op uiting geven aan gevoel. Belangrijk is daarbij vooral dat de gevoelswaarde, het onderbewuste, dat de kunstenaar ervaart naar aanleiding van het onderwerp, de boventoon voert. Dit in tegenstelling tot het impressionisme waarbij vooral het uiten van de werkelijkheid, zoals men die ervaart, voorop staat. Zo vervaagt in het expressionisme de band met de werkelijkheid vaak, soms valt die zelfs helemaal weg. Hierdoor krijgen onvoorstelbaar nieuwe vormen hun kans. Het expressionisme kent maar één wet: dat er geen wetten zijn, en dat die dan ook niet mogen worden opgelegd.

Kenmerken van het expressionisme:
• individuele, subjectieve expressie; persoonlijke uitdrukking van gevoelens
• de innerlijke wereld, emoties krijgen vorm
• de stijl is grof en bewegelijk, factuur
• duidelijke vormen, geen details
• fel kleurgebruik

Kubisme

Het kubisme is een stroming in de beeldende kunst, ontwikkeld door Picasso en Braque, waarin vormen in de natuur teruggevoerd worden tot geometrische basisvormen. Kenmerkend is de combinatie van verschillende gezichtspunten wat het opdelen van vaste formules in een veelheid van fragmenten of facetten tot gevolg heeft.

 

Kenmerken van het kubisme:
• alle vormen worden teruggebracht tot hoekige, kubusachtige basisvormen: de vormen lijken uiteen te vallen in kleine fragmenten
• het schilderij is een plat vlak, dat bedekt is met vormen, lijnen en kleuren.
• verschillende standpunten in één beeld
• lichtval vanuit verschillende kanten